Lees verder

De coöperatie is een vereniging van leden die samen een onderneming drijven. Daarin verschilt de coöperatie van andere ondernemingen. De NCR Code voor coöperatieve ondernemingen stelt dat “bestuurders voor hun werkzaamheden een bezoldiging ontvangen van de coöperatie, die wat betreft hoogte en structuur zodanig is dat gekwalificeerde bestuurders kunnen worden aangetrokken en behouden”. En “De algemene ledenvergadering of ledenraad stelt de bezoldiging van de commissarissen vast. De bezoldiging van de commissarissen is niet afhankelijk van de resultaten van de coöperatie.”

Wat is een faire vergoeding voor bestuurders en toezichthouders van coöperaties? Vergoedingen moeten in verhouding zijn met de taken en verantwoordelijkheden die bij de functie horen. Wel lijken coöperaties soberder te belonen dan veel andere ondernemingsvormen. De vergoedingen kunnen gezien worden als een middel om goede bestuursleden te kunnen aantrekken én behouden.
Bij veel coöperatieve ondernemingen ontvangen bestuurders en toezichthouders een vergoeding, al dan niet in combinatie met een onkostenvergoeding of andere voorwaarden. Ook ledenraadsleden, jongerenraadsleden en leden die zich bijvoorbeeld voor ledenadviescommissies inzetten ontvangen veelal vacatievergoedingen of presentiegelden. Toch zijn er ook coöperaties die geen (onkosten)vergoedingen verstrekken.

Grote verschillen

Er zijn grote verschillen tussen coöperaties, in grootte, in complexiteit, qua governancemodel of in type leden. Ook de verschillen in hoogte en systematiek van de gehanteerde beloningen kunnen groot zijn. In sommige gevallen besteden bestuurders of toezichthouders een groot deel van hun tijd aan de coöperatie. Tijd die ze daardoor niet meer voor hun eigen onderneming beschikbaar hebben. Maar ook voor andere bestuurders en toezichthouders geldt dat het werk voor de coöperatie zich niet beperkt tot de vergaderingen. Door de toenemende transparantie en verantwoordelijkheid zijn zij steeds aanspreekbaar op hun functie. Bestuurders kunnen eventueel zelfs aansprakelijk gesteld worden. De tijd dat de vergoeding was gebaseerd op de kosten van de inhuur voor vervangende arbeid op het eigen bedrijf is voorbij. Tegenwoordig bepaalt de zwaarte van de
bestuursfunctie de hoogte van de vergoeding. Een complexere omgeving en zwaardere verantwoordelijkheid rechtvaardigen dus een hogere vergoeding.
In de statuten wordt, afhankelijk van het governancemodel, meestal bepaald op welke wijze de vergoedingen worden vastgesteld. Als er geen statutaire regels bestaan, dan zal de algemene ledenvergadering hierover beslissen.

Coöperatiedirecteur

Net als andere ondernemingen worden veel coöperaties geleid door een professionele directie. In een aantal gevallen vormt deze directie ook het coöperatiebestuur. Maar waarin verschilt de opdracht van de coöperatiedirecteur met die van de directie van een andere onderneming en hoe beoordeel je hun prestaties?
De coöperatie heeft een langetermijnfocus: langetermijndoelen zijn belangrijker dan kortetermijnresultaten. Daarbij is winst een middel en geen doel. De coöperatie bestaat in het belang van haar leden. Het kenmerk is gezamenlijk ondernemen en dat betekent logischerwijs oog voor belangen van alle betrokkenen en voor de lange termijn. Daar horen duurzame vormen van belonen bij die niet alleen over het financiële belonen gaan, maar ook over het leveren van toegevoegde waarde voor leden met oog voor maatschappelijke effecten.