Lees verder
Corona. Het is een bizarre tijd. De wereld staat stil en op zijn kop. We leven in onzekerheid van persconferentie naar persconferentie. Wat zijn de ontwikkelingen, hoe pakken de maatregelen uit en wat wordt er van ons verwacht? Kunnen coöperaties iets leren van de crisisstrategie?
Arjen van Nuland

In deze mondiale crisis kiest ieder land zijn eigen aanpak. Deze aanpak is sterk cultureel bepaald. Enerzijds het onderscheid tussen collectivisten en individualisten en anderzijds tussen repressie en consensus.

Zo worden er in Zuid-Europese landen hoge boetes in het vooruitzicht gesteld voor wie de gemeenschap in gevaar brengt. In Groot-Brittannië wordt juist de nadruk gelegd op persoonlijke verantwoordelijkheid. Singapore deelt hoge boetes uit voor het overtreden van quarantaine en in India worden zelfs lijfstraffen uitgedeeld.

Daartegenover staat een aanpak die gericht is op draagvlak en consensus, die we bijvoorbeeld zien in Zuid-Korea en Nederland. De Zuid-Koreaanse corona-aanpak bleek erg doeltreffend omdat er onder de bevolking een groot vertrouwen in wetenschappers en beleidsbepalers heerst. Nederland koos voor een soort vrijwillige semi lock-down waarbij veel verantwoordelijkheid bij de bevolking gelegd wordt. Deze aanpak kreeg internationaal veel kritiek, omdat het als te soft en te vrijblijvend gezien werd. Het eerste weekend pakte deze aanpak ook verkeerd uit, met de volle stranden als illustratief beeld. Echter, de verontwaardiging onder de bevolking was groot en men sprak elkaar erop aan. Een week later zien we dat het gedrag van de Nederlanders om besmetting met het coronavirus te voorkomen vrijwel gelijk is als wanneer er een harde lock-down was geweest.

De Nederlandse corona-aanpak past bij onze cultuur waarin polderen en consensus zoeken centraal staat in besluitvorming. Dat is bij uitstek een coöperatieve aanpak: belangen in beeld brengen, draagvlak zoeken en uiteindelijk uitleggen waarom tot keuzes gekomen is. Transparantie is hierbij een randvoorwaarde. Bij de corona-aanpak worden de verschillende scenario’s en risico’s concreet gemaakt en uitgelegd waarom de keuze gemaakt wordt. Uiteindelijk wordt een beroep gedaan op ieders verantwoordelijkheid en ontstaat er een collectief verantwoordelijkheidsgevoel.

Ook coöperaties hebben te maken met lastige dilemma’s die vervelende offers van de leden vragen. Vaak zien we dat de worsteling hierover beperkt blijft tot de bestuurskamer. Daar worden de belangen tegen elkaar afgewogen waarna  lastige beslissingen worden medegedeeld aan de leden. De overwegingen worden summier gedeeld, omdat bestuurders menen dat het te complex wordt voor leden of uit angst dat het gedoe oplevert. Met als gevolg dat leden klagen dat zij alleen de oplossingen horen en niet de achterliggende problemen of scenario’s. Kortom: leden voelen zich onvoldoende meegenomen en ook niet verantwoordelijk voor de oplossingen. Het gevolg daarvan is dat de uitvoering van de beslissingen tot meer weerstand leidt en dat handhaving lastiger is.

Zet dat af tegen de 93% van de Nederlanders die zich nu vrijwillig dezelfde beperkingen oplegt als bij een verplichte lock-down. En je hebt een sterk voorbeeld van een collectief verantwoordelijkheidsgevoel.

De coöperatie is gebaseerd op de gedachte dat je als individu sterker staat door samenwerking. Deze samenwerking wordt pas krachtig wanneer ieder zich medeverantwoordelijk voelt. Betrokkenheid, transparantie en vertrouwen zijn hierbij belangrijke bouwstenen. De Nederlandse corona-aanpak laat maar weer eens zien wat de kracht van het collectief is.