Wat is een coöperatie?

Een coöperatie is een onderneming die wordt bestuurd en gefinancierd door leden die gebruik maken van die onderneming. De wettekst over de coöperatie is erg flexibel. Over de mogelijke doelen van een coöperatie wordt bijvoorbeeld niks gezegd. Er komen dan ook allerlei soorten coöperaties voor. Als consumenten besluiten om gemeenschappelijk producten of diensten in te kopen, spreek je over een consumentencoöperatie. Ook ondernemers kunnen zo’n (inkoop)samenwerking aangaan. Dan wordt het een ondernemerscoöperatie genoemd. In een ondernemerscoöperatie kunnen ook afspraken gemaakt worden over de verkoop van producten of diensten, transport, verwerking en export. In werknemerscoöperaties zijn de werknemers eigenaren van het bedrijf. Een ander soort coöperatie is de multi-stakeholder coöperatie: in deze coöperatie zijn er verschillende typen leden (ondernemers, consumenten, medewerkers), maar ze hebben samen één duidelijk doel. De laatste jaren verschijnen ook steeds meer overheidscoöperaties.

Vanuit de wet zijn de juridische waarden van coöperatie afgeleid:

  • De vereniging oefent een bedrijf uit
  • De stoffelijke belangen van de leden worden bevorderd
  • Tussen leden en coöperatie bestaat naast lidmaatschap een zakelijke overeenkomst
  • Coöperatie mag winst uitkeren aan leden
  • Leden hebben zeggenschap

In de publicatie Coöperatief ondernemen; van jou, voor jou wordt beknopt ingegaan op doelstellingen, coöperatieve uitgangspunten en coöperaties in de praktijk. Het boekje is te gebruiken in het onderwijs maar biedt ook degenen die al betrokken zijn bij coöperaties een overzicht van de voordelen en kenmerken van coöperatief ondernemen. Gedrukte exemplaren van de publicatie zijn nog steeds te bestellen.

Coöperaties kunnen op verschillende manieren zijn ingericht; minimaal vereist zijn een algemene ledenvergadering en een bestuur. We onderscheiden het Basismodel, het RvC+ model, het Zandlopermodel én binnenkort ook het Monistisch model. In deze animaties worden de modellen kort uitgelegd: alle bestuurlijke modellen (ook via de afbeelding hieronder), of de separate animaties Basismodel, RvC+ modelZandlopermodel en Monistisch model. Lees meer over de bestuurlijke inrichting in de brochure 'De coöperatieve bestuursmodellen in een notendop'.

(Bovenstaande animatie waarin alle modellen beknopt worden toegelicht, kan vanzelfsprekend ook in een volledig scherm worden getoond.)

Wilt u gaan samenwerken en zou de coöperatie een passende rechtsvorm kunnen zijn, dan treft u hierover meer informatie en een coöperatiecheck aan op de site van Kamer van Coöperatie waarmee NCR samenwerkt. Kamer van Coöperatie organiseert ook bijeenkomsten en cursussen voor startende coöperaties.
Als u meer wilt weten over NCR, de vereniging van coöperaties, of een aantal voorbeelden van coöperatieve ondernemingen wilt bekijken, ga dan naar het overzicht van NCR-leden.

!Kijktip!: De National Rural Electric Cooperative Association heeft een mooie (Amerikaanse) animatie gemaakt over de geschiedenis, structuur en het doel van de coöperatie.

Coöperatief ondernemen; van jou, voor jou