Het agrifoodcluster is met 600.000 werknemers in zo’n 100.000 bedrijven en een toegevoegde waarde van meer dan 50 miljard euro per jaar één van de belangrijkste sectoren van de Nederlandse economie. Internationaal neemt het cluster een zeer vooraanstaande positie in en is Nederland de op één na grootste voedselexporteur ter wereld. De sector onderscheidt zich door zijn moderne en gerichte aanpak die innovatie en ondernemerschap stimuleert. Food Valley bijvoorbeeld wordt nationaal en internationaal gezien als de belangrijkste piek in de vaderlandse delta.

Het cluster levert dagelijks goedkoop, veilig, gevarieerd en gezond voedsel. Ook voorziet het de samenleving steeds meer van groene energie, levert het een bijdrage aan de gezondheidszorg en speelt het een belangrijke rol bij het beheer van natuur en landschap. Het cluster houdt in toenemende mate rekening met, en levert een positieve bijdrage aan, de omgeving waarin bedrijven werken. Verduurzaming en maatschappelijke betekenis vormen voor het cluster vanouds essentiële doelen. Geen ander landbouwsysteem ter wereld produceert zo schoon en efficiënt als het Nederlandse agrifoodcluster, gericht op duurzame en gezonde consumptie.

Dit alles wordt alleen maar belangrijker, want in de toekomst is er wereldwijd aanzienlijk meer voedsel nodig. Het cluster heeft hierin een toppositie verworven door een nauw samenspel tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid (de ‘gouden driehoek’). Binnen het bedrijfsleven gaat het om intensieve en creatieve samenwerking in ketens van bedrijven, van productie tot afzet en verwerking. Met bijvoorbeeld Wageningen UR beschikt Nederland over kennisinstellingen van internationale allure. Ondersteund door overheidsbeleid waarin systematisch wordt gekozen voor innovatie, met als doel de internationale concurrentiepositie te versterken.

De komende jaren zal onze samenleving worden geconfronteerd met enorme uitdagingen zoals de sterk toenemende vraag naar voedsel, het klimaatvraagstuk, de ontwikkeling van een duurzame economie (de biobased economy), het verbeteren van dierenwelzijn en diergezondheid, en het in stand houden van natuur en biodiversiteit. Het agrifoodcluster in den brede wil een cruciale rol spelen in de noodzakelijke transities. Daarvoor is het van belang dat het beleid van de overheid de volgende punten ondersteunt:
- Kennis en innovatie: investeren in (fundamenteel en toegepast) onderzoek en in faciliteiten om de resultaten snel en breed toepasbaar te maken voor bedrijven;
- Duurzame productie: het sluiten van (mineraal) kringlopen, het verminderen van emissies, het bevorderen van groene energie en de beschikbaarheid van water;
- Internationale concurrentiepositie: sterke Nederlandse inzet voor het aanpassen van het Europese landbouwbeleid gericht op vernieuwing en een gelijk speelveld binnen de EU. En voor nieuwe afspraken binnen de WTO waarbij rekening wordt gehouden met non-trade-concerns als dierenwelzijn en voedselveiligheid;
- Duurzame ontwikkeling van het platteland: het stimuleren van ruimtelijke ontwikkeling waarbij economie en ecologie / natuur samengaan.

Opgaven als het verdubbelen van de voedselproductie in de wereld terwijl de ecologische footprint halveert, de bijdrage aan de aanpak van het klimaatvraagstuk en behoud van biodiversiteit en de ontwikkeling van de biobased economy bieden unieke kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Ook zal Nederland zijn positie voor de aanpak van vraagstukken als dierenwelzijn, diergezondheid en de bescherming van natuur en landschap verder willen uitbouwen. Daarom is het van cruciaal belang dat bij de bestuurlijke herinrichting van de Rijksoverheid rekening gehouden wordt met de bijzondere positie en de maatschappelijke opgaven van het agrifoodcluster. Daarvoor is krachtig overheidsbeleid op nationaal en internationaal niveau noodzakelijk. Daarbij is het belangrijk dat de succesvolle koppeling tussen overheidsbeleid, bedrijfsleven en kennisinstellingen wordt voortgezet. Bij discussies over een mogelijke herindeling van ministeries dient een logische en samenhangende clustering van beleidsdomeinen voorop te staan. Een krachtig en herkenbaar (kern)ministerie is voorwaarde om de economische kracht en de internationale uitstraling van het agrifoodcluster verder te versterken. Voor een gezonde toekomst van Nederland is een krachtige agrifoodsector van cruciaal belang.

Deze oproep is een gezamenlijk initiatief van LTO Nederland, Nederlands Agribusiness Forum, Nationale Coöperatieve Raad voor land- en tuinbouw en Wageningen UR.